Trí thức không thể quẩn quanh trong tháp ngà khoa học

pxnguyen-05Đáng buồn “trí thức trùm chăn” có vẻ nhiều lên, hoặc không thì cũng là “số đông im lặng”, thụ động. Nguyên nhân có cả ở tư cách “kẻ sĩ” của trí thức ngày nay yếu ớt và cả ở một xã hội dễ trùm chăn ru ngủ trí thức

Tạo Hóa cho con người ta không ai giống ai, khác nhau cả về hình dáng, tâm tính, suy nghĩ. Do vậy, trước mỗi sự kiện, hiện tượng, vấn đề có những cách nhìn nhận khác nhau, có những ý kiến khác nhau là chuyện thường, có thể nói đó là một bản tính tự nhiên. Tự nhiên mà giống nhau cả thì còn gì là tự nhiên. Và khi con người hợp thành xã hội thì lại lẽ tự nhiên là không có một vấn đề xã hội nào được đồng thuận tuyệt đối, được đồng thuận ngay từ đầu, mà luôn phải chịu sự tranh luận, xem xét, xoay ngang đảo ngược, tóm lại là phải chịu sự “phản biện” của mọi thành phần xã hội. Trí thức là thành phần xã hội có tri thức và hiểu biết, có năng lực nhận thức và xét đoán khoa học, có tính cách độc lập và tư cách phát ngôn. Hai chữ “phản biện” dùng cho trí thức là đúng lắm. Phản biện đây là theo tinh thần hoài nghi khoa học trước mọi vấn đề, là chỉ tin khi đã được thuyết phục bằng lý tính, là tranh luận bàn bạc trong không khí tự do dân chủ thực sự để cùng nhau tìm ra sự thật và chân lý. Phản biện là bác bỏ để chấp nhận, không phải là “nói ngược” cho sướng miệng, cho hả tức giận, càng không phải là để tạo cớ nổi tiếng. Phản biện đúng là một vai trò quan trọng, không thể thiếu của trí thức, cả trong lĩnh vực chuyên môn và cả trong các vấn đề xã hội.
Tên gọi “trí thức trùm chăn” không phải bây giờ mới có. Nó là để chỉ một bộ phận trí thức quay lưng lại thực tại xã hội, nhắm mắt bịt tai trước những vấn đề bức xúc, cấp thiết của nhân quần, chỉ quẩn quanh trong tháp ngà khoa học, cho rằng mình chỉ cần làm tốt công việc chuyên môn là đủ, không cần dính dáng gì đến chính trị, thời sự. Loại trí thức này thường bộc lộ vào những thời điểm lịch sử có nhiều biến động lớn, trong các phong trào cách mạng xã hội sôi động, khi cần tiếng nói và hành động của tầng lớp trí thức như những phần tử tinh hoa của xã hội thúc đẩy sự vận động của đời sống theo hướng tích cực. Nhưng ngay cả vào những thời điểm quyết liệt, khủng hoảng nhất, bộ phận “trí thức trùm chăn” vẫn không phải là tiêu biểu, vẫn có nhiều trí thức dám dấn thân và xả thân cho đất nước. Thành công của cách mạng và kháng chiến ở nước ta hơn nửa thế kỷ qua là có phần đóng góp quan trọng của các trí thức dấn thân đó. Đáng buồn hiện nay “trí thức trùm chăn” như có vẻ nhiều lên, hoặc không thì cũng là “số đông im lặng”, thụ động. Nguyên nhân có cả ở tư cách “kẻ sĩ” của trí thức ngày nay yếu ớt và cả ở một xã hội dễ trùm chăn ru ngủ trí thức.
Sự xuất hiện của hai từ “phản biện” không chỉ trong lời lẽ thông thường mà cả trong các văn kiện chính trị cho thấy giới trí thức, ở những đại diện dũng cảm của mình, đã không cam chịu đánh mất vai trò như đã nói trên của mình. Họ lên tiếng tại nhiều diễn đàn công khai và chính thức, họ viết các kiến nghị, các tâm thư, các yêu cầu gửi các cấp chính quyền, họ viết báo viết mạng bày tỏ ý kiến chính kiến của mình, tất cả đều căn cứ vào một điều hiến định là “tự do tư tưởng, tự do ngôn luận”. Xã hội đã quen dần và chính quyền đã chịu dần sự phản biện của trí thức. Tuy nhiên, để nói tới một phong trào phản biện sôi nổi, nghiêm túc, có người nói và người nghe, có phản và có biện, nói thẳng và nói thật, tiếp thu và trao đổi, bình đẳng và khách quan, thì quả thực những người trí thức dũng cảm vẫn đang là đơn độc. Trí thức thụ vốn tự bản chất không hèn, nhưng có một cái sợ khiến họ phải hèn, hoặc tự làm hèn. Kể ra trí thức bị hèn vì sợ thì không còn là trí thức đúng nghĩa nữa. Nhưng vậy thì đội ngũ trí thức bao năm qua xây dựng mà không đúng nghĩa là trí thức thì lỗi do đâu? Câu hỏi này tôi nghĩ cần phải được phản biện mạnh mẽ. Dịp này cả nước đang thảo luận góp ý dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992, một điều tôi muốn đề xuất là: những gì đã được hiến định (như quyền biểu tình, quyền lập hội, quyền tự do tư tưởng, ngôn luận) thì phải nhanh chóng cụ thể hóa thành luật để nhà nước và nhân dân thi hành, và không ai được có quyền vi hiến. Khi đó tôi tin phản biện xã hội của mọi tầng lớp nhân dân, nhất là của giới trí thức, sẽ là một công cụ đắc lực phát triển xã hội.

About these ads

  1. Cảm ơn anh Đào Tuấn về bài ” Phản biện và trí thức trùm chăn”. Trong trường hợp để tham góp một lời về đề tài này, xin anh đọc bài ” Giới tinh hoa Annam” của nhà báo Nguyễn Văn Vĩnh viết năm 1932 được dich và đăng trên http://www.tannamtu.com ngày 4.2.2013.
    Trân trọng!
    Nguyễn Lân Bình.

  2. Người Hà nội

    Đàn gảy tai trâu , hơi đâu mà gảy !

  3. Thươngthoài

    Hiến pháp tốt nhất cho Việt nam là hiến pháp được thực hiện dưới dự bão trợ của Liên Hiệp Quốc. Hãy kêu gọi Liên Hiệp Quốc gữi Quân Đội Bão Vệ Hòa Bình vào Việt Nam:

    http://lytuongnguoiviet.com/index.php/baivietbinhluan/23783-gii-phap-khn-cp-thit-thc-cho-tinh-hinh-tuyt-vng-ca-vit-nam

  1. 1 Tin thứ Năm, 14-02-2013 « BA SÀM

    [...] Trí thức không thể quẩn quanh trong tháp ngà khoa học [...]

  2. 2 TRÍ THỨC KHÔNG THỂ QUẨN QUANH TRONG THÁP NGÀ KHOA HỌC (Phạm Xuân Nguyên / Đào Tuấn) « Ngoclinhvugia's Blog

    [...] Trí thức không thể quẩn quanh trong tháp ngà khoa học   [...]

  3. 3 Trí thức không thể quẩn quanh trong tháp ngà khoa học « Chuyển Hóa

    [...] http://daotuanddk.wordpress.com/2013/02/13/tri-thuc-khong-the-quan-quanh-trong-thap-nga-khoa-hoc/ [...]

  4. 4 TTXVA | Điểm tin Thứ Năm 14/2/2013

    [...] Trí thức không thể quẩn quanh trong tháp ngà khoa học daotuan [...]

  5. 5 TRÍ THỨC KHÔNG THỂ QUẨN QUANH TRONG THÁP NGÀ KHOA HỌC « CÂU LẠC BỘ NHÀ BÁO TỰ DO

    [...] Blog Đào Tuấn – Đáng buồn “trí thức trùm chăn” có vẻ nhiều lên, hoặc không thì cũng là “số đông im lặng”, thụ động. Nguyên nhân có cả ở tư cách “kẻ sĩ” của trí thức ngày nay yếu ớt và cả ở một xã hội dễ trùm chăn ru ngủ trí thức [...]

  6. 6 Phản biện và trí thức trùm chăn « Hãy dành thời gian

    [...] Đào Tuấn blog (tựa bài của Quê [...]

  7. 7 Anhbasam điểm tin thứ Năm, 14-02-2013 « doithoaionline

    [...] Trí thức không thể quẩn quanh trong tháp ngà khoa học (Đào Tuấn). “Sự xuất hiện của hai từ “phản biện” không chỉ trong lời [...]

  8. 8 Tin thứ Năm, 14-02-2013 | Dahanhkhach's Blog

    [...] Trí thức không thể quẩn quanh trong tháp ngà khoa học (Đào Tuấn). “Sự xuất hiện của hai từ “phản biện” không chỉ trong lời [...]

  9. 9 ***TIN NGÀY 14/2/2013 -Thứ Năm « ttxcc6

    [...] Trí thức không thể quẩn quanh trong tháp ngà khoa học 13/02/2013 [...]

  10. 10 Phạm Xuân Nguyên – Trí thức không thể quẩn quanh trong tháp ngà khoa học « CỘNG ĐỒNG NGƯỜI VIỆT QUỐC GIA – HOA KỲ

    [...] Theo blog Đào Tuấn [...]

  11. 11 NHẬT BÁO BA SÀM : TIN THỨ NĂM 14-2-2013 « Ngoclinhvugia's Blog

    [...] Trí thức không thể quẩn quanh trong tháp ngà khoa học (Đào Tuấn). “Sự xuất hiện của hai từ “phản biện” không chỉ trong lời [...]

  12. 12 tin thứ 5 ngày 14/2/2013 | Dahanhkhach's Blog

    [...] Trí thức không thể quẩn quanh trong tháp ngà khoa học (Đào Tuấn). “Sự xuất hiện của hai từ “phản biện” không chỉ trong lời [...]

  13. 13 Diễn Đàn Thế Kỷ : Ghé thăm các Blogs: 18/02/2013 | ixij

    [...] BLOG ĐÀO TUẤN Trí thức không thể quẩn quanh trong tháp ngà khoa học [...]

  14. 14 Diễn Đàn Thế Kỷ : Ghé thăm các Blogs: 18/02/2013 « 01xi's Blog

    [...] BLOG ĐÀO TUẤN Trí thức không thể quẩn quanh trong tháp ngà khoa học [...]




Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s



Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 200 other followers

%d bloggers like this: