Cù lao Ré, Chó và chuột

Lý Sơn, tên cũ là Cù lao Ré, là một hòn đảo bé nhỏ và lạ kỳ. Đảo như một chiến hạm vì vị trí tiền tiêu của nó. Bãi trước, bãi sau, dấu vết những lô cốt từ thời Pháp vẫn còn tồn tại đến bây giờ. Nhưng trong suốt lịch sử tồn tại nơi đây dường như chưa từng có một tiếng súng. Lý Sơn chỉ trở thành hòn đảo tiền tiêu, thành một hàng không mẫu hạm từ vài năm nay khi những ngư dân bỗng dưng trở thành người lính giữ biển. Nhưng đây là một chiến hạm đang bị bỏ quên.

Thiếu thậm chí một con chuột

Lý Sơn thiếu đất. Diện tích tự nhiên cả đảo chỉ chưa đầy 10 km2. 30% của dân số 21 ngàn người giành nhau một diện tích…cát có thể trồng tỏi, ít ỏi đến mức ruộng tỏi, chung với mộ gió, với mỗi 100 m2 một đầu người. Đất hiếm đến nỗi ở Lý Sơn, đất chẳng bao giờ nằm yên, cây cứ nối cây mọc lên theo mồ hôi cư dân Lý Sơn không ngừng nhỏ xuống. Ở Lý Sơn, chỉ tỏi là có thể sống được trên cát. Nhưng cây tỏi không đủ nuôi sống người Lý Sơn. Năm nay, tỏi Lý Sơn đang rớt giá thảm hại.

Thiếu đất cho người sống, thiếu cả đất cho những người đã khuất. Dường như những những ngôi mộ gió ở đây cũng mang một vẻ còm cõi khác thường.

Lý Sơn thiếu nước. Anh Phương, “chúa đảo bé An Bình” ngồi bên đảo lớn ngậm ngùi nhìn sang đảo bé: Một khối nước dân phải trả “trăm rưởi ngàn”. Nhưng sự thật là ở đảo bé, những chiếc bể được xây từ năm 1968 giờ đã thành đồ cổ, từ lâu đã không còn chút nước trời. La liệt những chum vại, rối bời những dây tiếp nước từ mái nhà, nhưng nhiều năm nay trời không thương người đảo bé. Nước trời hiếm quá. Ruộng tỏi đã xới chỉ còn chờ mưa để cắm xuống cây tỏi giống. Còn người đảo bé đang tồn tại với mỗi mét khối nước giá 200 ngàn đồng. Nước thiếu đến nỗi không ai giàu để dám tắm mỗi lần quá 3 lon nước. Thiếu đến nỗi nước ở đảo bé, còn ít hơn bia ở đảo lớn. Biển cả bao la. Nước xanh rợn mênh mông xung quanh mà một giọt nước cũng phải moi tiền ra mua. Người đảo bé bị cầm tù giữa bốn bề tám bên là nước.

Trong câu chuyện của người đảo bé, cảm giác bị bỏ quên của họ ngậm ngùi trong từng lời nói. Niềm vui mỗi ngày của họ là ra bến thuyền để dõi mắt trông những con thuyền đến từ đảo lớn. Người đảo bé mơ ước đảo lớn. Dẫu mơ ước nhiều khi chỉ giản dị là vì “bên đó” có thể được tắm một bữa thỏa thuê.

Đảo bé mấy năm trước vẫn tồn tại với “sáu con không”. Không điện. Không nước. Không xe. Không đường. Không chợ và không cả chuột- loài động vật dân biển biết rõ nhất là sẽ nhảy đầu tiên khỏi một con tàu sắp đắm. Và đến giờ vẫn chưa có con chuột nào đến với “con tàu” mang tên Bình An này.

Cực quá. Cực đến độ chính những người dân bản xứ cũng không sống nổi. Đảo bé, xã Bình An, từ lâu đã không còn yên bình nữa. Số nhân khẩu đăng ký là 500 giờ chỉ còn lại 100 người. Những người bám trụ vì không thể đi. Không thể đi, không phải chỉ vì thiếu một chiếc xe lăn như chàng ngư dân bất hạnh Bùi Văn Huệ, bị liệt đôi chân trong một lần lặn biển ở Hoàng Sa và giờ đang đi trên chiếc xe chó kéo.

Nhưng đảo lớn cũng thiếu nước. Có lẽ chưa ở đâu lại có nghề phu nước như ở Lý Sơn. Đào đâu cũng chỉ có nước nhiễm mặn. Dân cả đảo trông cả vào một cái giếng chỉ cách biển chục bước chân. Cái giếng duy nhất lúc nào cũng ăm ắp nước ngọt. Có lẽ trời chưa tước đi sinh kế cuối cùng của người Lý Sơn.

Động vật duy nhất là chó

Lý Sơn thiếu điện. Đảo không có điện lưới. Những người dân nghèo nhất của miền Trung lại đang phải xài thứ điện dầu đắt nhất. Tối tối, 11h là nửa đảo tối om. Một cán bộ huyện nói vui là “Cán bộ và nhân dân Lý Sơn quyết không xài máy lạnh”. Tại sao ư? Vì sợ cảm lạnh khi đã quá quen với cực khổ rồi- anh nói hóm hỉnh. Vì tiền đâu cho đủ để hưởng sướng chút không khí trong lành. Điện dầu không chịu được đã đành. Còn một lẽ khác là không ai nỡ hưởng sướng một mình để ở một góc đảo nào đó những đứa trẻ thiếu cả điện chạy chiếc quạt tai chuột bé bằng nắm tay.

Chủ tịch huyện đảo Lý Sơn, Trần Ngọc Nguyên dường như trong đầu lúc nào cũng nghĩ đến điện. Anh nói đã mời các nhà khoa học tới xem khả năng điện gió. Nhưng mà khó. Mùa bão, gió giật đổ nhà dân, đánh chìm những con tàu, nhưng gió Lý Sơn lại không đủ để chạy điện. Còn điện than giờ đã được đầu tư nhưng đang ở trong tình trạng chậm tiến độ, chậm đến độ chưa biết đến bao giờ. Chủ tịch đảo bấm ngón tay mà tính rằng một đường điện cáp ngầm cho 18 hải lý nối đảo với đất liền hết chừng 700 tỷ. Hôm chúng tôi ở đảo cũng là ngày báo chí đưa tin tỉnh bạn Quảng Nam “điều chỉnh bổ sung” thêm 330 tỷ để làm công trình Mẹ Việt Nam Anh Hùng, nâng chi chí cho tượng đài này lên con số 411 tỷ đồng. Những bà mẹ anh hùng có đáng tôn vinh không? Đáng quá đi chứ. Nhưng đâu phải chỉ có một cách tôn vinh là đổ tiền của xây dựng những tượng đài, những phù điêu nằm trơ trọi, đắp chiếu trong những lối mòn cảm xúc. Ừ thì là công trình văn hoá nghệ thuật cấp quốc gia. Ừ thì trọng điểm. Ù thì ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nhưng người Lý Sơn thì chạnh lòng. Sự chạnh lòng với tâm thế của những người mặc cảm bị đất liền bỏ rơi.

Chị Hương, “phó đảo” thì than: “Hậu cần nghề biển thực chất chỉ là nơi neo thuyền”. Thiếu điện, đến cục đá ướp cá còn làm không nổi. Xin đừng nói đến chuyện chuyển dịch. Với đất thế, nước thế, con người thế, có mà dịch đằng trời.

Người Lý Sơn mơ ước đất liền. Có khi chỉ giản dị là bởi ở đất liền người ta có thể ngủ cả đêm dưới quạt mát.

Lý Sơn thiếu đất, thiếu nước, thiếu điện, thiếu cả cái tâm thế của những người ở lại.

Văn Công Hùng, thi sĩ của Tây Nguyên đã viết rất thâm rằng: “Động vật duy nhất ở đảo bé (trừ con người) là chó”. Có lẽ, ngoài con người, chỉ chó mới có thể chịu đói khổ đến nhường ấy. Và có lẽ, chỉ chó mới không bỏ rơi con người.

Khi chia tay Lý Sơn, chúng tôi được những người bạn ở Ngân hàng nông nghiệp tiễn ra tận bến tàu, ân cần trao tận tay cân tỏi bản xứ. Để có một nhánh tỏi, người dân Lý Sơn phải vật cát trắng từ dưới đáy biển sâu, lót trên nền đất vốn là nham thạch của núi lửa và tưới bằng nước giếng đào nửa ngọt nửa chua. Có lẽ đất đó, cát đó, nước đó, con người đó đã làm nên những cây tỏi thơm dịu, cay dịu như chính sự đằm thắm của con gái đảo. Nhưng dường như trong vi cay dịu của tỏi, còn có vị mặn của những giọt mồ hôi và nỗi lòng gửi về đất liền của những người ở lại.

Advertisements



    Trả lời

    Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

    WordPress.com Logo

    Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

    Twitter picture

    Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

    Facebook photo

    Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

    Google+ photo

    Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

    Connecting to %s



%d bloggers like this: