Lương ổ chó

Báo chí đã dùng từ “sững sờ” khi miêu tả thái độ của một anh Nguyễn Văn A, ở một công ty B nào đó được trả lương bằng…bánh. Còn dư luận thì há mồm kinh ngạc khi nghe câu trả lời của bà Vụ trưởng Tiền lương tiền công thuộc bộ Lao động – thương binh và xã hội, rằng: “Việc doanh nghiệp trả lương cho lao động bằng sản phẩm như vậy không có gì sai và được pháp luật cho phép”.

Sẽ không chỉ là “sững sờ”, không chỉ dừng ở mức kinh ngạc, và luật pháp có lẽ cũng không thể “cho phép” nếu anh A nọ là một…nhà báo, một người lao động của một doanh nghiệp sản xuất nước mắm, hoặc tệ hơn, của một công ty mai táng.

Câu chuyện trả lương bằng hiện vật thực ra không mới. Hai năm trước, Cty cổ phần Hợp Nhất lần đầu tiên trả lương cho công nhân bằng cổ phiếu theo công thức Lương= mệnh giá cổ phiếu + 25% cổ tức. Cũng năm 2009, ngay trước tết âm lịch, một quan chức của Công đoàn giáo dục Việt Nam nêu câu chuyện thực tế: Giáo viên miền núi thay vì nhận lương tiền mặt đã được trả bằng “chuối xanh, củi khô”. Thậm chí khi tết cận kề, phải đành lòng ôm về cả “ổ chó con” để trừ nợ lương. Ở Thái Nguyên, cán bộ ngành điện thì được trả bằng…bóng điện.

Những câu chuyện vừa bị thảm, vừa hài hước, nghe như bịa. Nhưng thực tế còn tàn nhẫn hơn nhiều khi những người đang nhận lương thấp nhất, bán mồ hôi rẻ nhất, và phải chịu nhiều bất công nhất với hình thức lương nên gọi là “ổ chó”. Ngày 18-9- 1985, tại nghị định số 235, Hội đồng Bộ trưởng đã chính thức “bãi bỏ chế độ cung cấp hiện vật theo giá bù lỗ, chuyển sang chế độ trả lương bằng tiền do quỹ hàng hoá bảo đảm”, chấm dứt những câu chuyện trả lương bằng phân đạm cho công nhân, bằng bia hơi cho phụ nữ, đầy ngớ ngẩn của “Thời bao cấp”.

Vậy mà gần 30 năm sau đó, những câu chuyện bi hài tiếp tục tái diễn, khi mà kinh tế Việt Nam đang tự xưng là “rồng” hay “hổ” Châu Á. Và, cho dù DN có giải thích cách gì: Không có tiền mặt; Hàng hóa ế ấm, tồn kho, thì với việc nhận lương “hiện vật”, những người lao động khốn khổ đang phải gánh chịu trong đồng lương của mình tất tật các chi phí, từ tiếp thị, bán hàng, quảng cáo…đang gánh luôn cả những rủi ro, thất bại của DN và trách nhiệm của những ông chủ.

Tết nguyên đán đang đến với một dự báo không mấy khả quan. Không chỉ là chuyện mức thưởng thấp hơn nhiều so với mọi năm. Mà ở chỗ, ngay cả lương còn bị trả bằng bánh thì rất dễ xảy ra câu chuyện: Thưởng sẽ được trả bằng…cổ phiếu.

Hợp Nhất đi tiên phong với việc trả lương bằng cổ phiếu, trong một thời điểm cổ phiếu vẫn còn là một thứ giấy tờ có giá, có thể quy tiền.

Nhưng nếu năm nay, trường hợp “Hợp Nhất”, một khả năng rất có thể xảy ra, chắc chắn sẽ không còn được “nồng nhiệt đón nhận” nữa khi giá trị giao dịch của các cổ phiếu giờ đã xuống dưới rất thấp so với giá trị mệnh giá mà câu chuyện 700 đồng/cổ phiếu chắc chắn chưa phải là kỷ lục cuối cùng của sự bi thảm. Còn câu chuyện cổ tức 25% thì giờ cũng đã quá hoang đường.

Tháng 7-2009, khi một xí nghiệp ở Belarus trả lương cho công nhân bằng… hành củ và củi đun, một tờ báo đã nhận xét: Đây là một trong những biểu hiện của sự quay lại “nền kinh tế tự nhiên” khi nền kinh tế thị trường phải đối diện với hai hiện tượng… ngắc ngoải của thị trường: “Tiền mặt trở nên khan hiếm” và sản phẩm “không có thị trường tiêu thụ”. Bởi vậy, sẽ rất thiếu công bằng khi cho rằng việc trả lương “hiện vật” chỉ thuần túy là chuyện lương tâm DN. Tại diễn đàn QH vừa qua, Chính phủ đã chính thức hóa con số 49.000 doanh nghiệp đã phải giải thể, phá sản do những khó khăn kinh tế. Con số 49.000 là chưa đủ, bởi còn hàm chứa sau nó một sự thật khác: Có lẽ, cũng phải ngần đó DN đang tồn tại một cách ngắc ngoải. Bởi vậy, những vụ “trả lương bằng bánh” năm nay có lẽ sẽ không là chuyện cá biệt, Và “ổ chó” hay “hành củ” cũng chưa phải là sự kỳ cục cuối cùng.

Advertisements



    Trả lời

    Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

    WordPress.com Logo

    Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

    Twitter picture

    Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

    Facebook photo

    Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

    Google+ photo

    Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

    Connecting to %s



%d bloggers like this: